ایران شناسی تاریخی و  ادبی

ایران شناسی تاریخی و ادبی

کرمانِ عصر مظفری به روایت سفرنامه افضل الملک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
چکیده
سفرنامه‌ها دستاورد مشاهدات عینی و ارزیابی نویسندگان آن می‌باشد. از این‌رو، از منابع مهم برای شناسایی هویت و اقتصاد یک جامعه در ادوار مختلف تاریخی محسوب می‌شود. همچنین، از این منظر که به مسائل گوناگون زندگی مردم پرداخته‌اند به مثابه یک منبع مهم تاریخی به شمار می‌روند. در این میان، سفرنامه خراسان و کرمان به قلم افضل‌الملک از این حیث که به جزئیات زندگی از جمله آداب و رسوم مردم، آثار تاریخی، اوضاع جغرافیایی، اقتصادی  و... پرداخته، برای شناخت تاریخ اجتماعی و فرهنگی این شهر و ایران در دوره معاصر از اهمیت به سزایی برخوردار است. افضل‌الملک در سال 1321هـ.ق. (دوره زمامداری مظفرالدین شاه)، از مشهد به کرمان سفر کرد و تجربیات خود را از این مسیر و به‌ویژه شهر کرمان در یک سفرنامه گردآورد. نگارنده این سطور قصد دارد با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی به بررسی و مقوله‌بندی داده‌های این سفرنامه با هدف شناخت تاریخ اجتماعی و اقتصادی کرمان و توابع آن در مسیر کرمان به مشهد بپردازد.
نتایج این واکاوی نشان می‌دهد که این سفرنامه حاوی اطلاعات و داده‌های اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی ارزشمندی است. از جمله این اطلاعات می توان به وضعیت راه‌ها، بعد مسافت و فاصله شهرها و روستاها، کیفیت راه‌ها و موانع طبیعی را‌ه‌ها، توصیف کاروانسراها و بانیان آن، جمعیت و تعداد خانوار هر روستا، آداب‌ورسوم مردم، اخلاق مردم هر منطقه، محصولات کشاورزی روستاها، قیمت محصولات، حرفه‌ها و شغل‌های مردم، دکان‌ها و تعداد آن‌ها در کرمان و توابع آن اشاره کرد. در این میان، برخی از داده‌ها و اطلاعات این سفرنامه‌نویس بکر، منحصر به فرد و ذی‌قیمت است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Kerman under Muzaffarid Rule: A Study Based on the Account of Afzal al-Mulk

نویسنده English

Maryam Azizian
Assistant Professor, Department of History, Faculty of Literature and Human Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

Travelogues are narrative accounts of empirical observations and critical evaluations by their authors. They are considered significant sources for exploring the identity and economic structures of societies across different historical periods, taking into account various aspects of social life. Afzal al-Mulk’s travelogue (Khorasan and Kerman) is an important example, providing a comprehensive account of the cultural traditions, socio-economic structures, geographical features, and historical heritage of Kerman. In 1321 AH (1903, during the reign of Mozaffar al-Din Shah Qajar), Afzal al-Mulk traveled from Mashhad to Kerman and wrote his travelogue. This article aims to examine the socio-economic context of Kerman through the content of this travelogue, using a descriptive-analytical method. The travelogue offers detailed information on road conditions, distances between towns and villages, travel-related difficulties, caravanserais, village populations, local customs and traditions, agricultural products and their prices, occupations, and the number and conditions of the shops in Kerman and its surroundings. Some of the accounts are original and unique.

کلیدواژه‌ها English

Travelogue
Afzal al-Mulk
Kerman
Qajar period
social and economic conditions
Mozaffar al-Din Shah